- within Environment topic(s)
Deniz çalışanları için yıllardır süregelen büyük bir hak kaybı, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) müdahalesiyle sona erdi. 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında gemi adamlarının yıllık izin ücretlerini almalarını engelleyen o meşhur kısıtlama, artık tarih oldu.
İşte 2026 yılı itibarıyla denizcilik sektöründe yıllık izin ücreti hakkında bilmeniz gereken her şey:
Deniz İş Kanunu 40. Madde İptal Kararı Nedir?
Eski düzenlemeye göre; bir gemi adamının iş sözleşmesi kendi kusuru nedeniyle (disiplinsizlik, gemiye dönmeme vb.) feshedilirse, o güne kadar hak ettiği yıllık izinlerin parasını alamıyordu. Ancak AYM, bu durumun Anayasa'nın 50. maddesindeki "Dinlenme Hakkı"na aykırı olduğuna hükmetti.
Kritik Bilgi: 14 Eylül 2024 tarihinde yürürlüğe giren bu karar ile, işten çıkarılma sebebi ne olursa olsun yıllık izin ücretinin ödenmesi zorunlu hâle gelmiştir.
Yeni Uygulama: Neler Değişti?
Aşağıdaki tablo, gemi adamlarının haklarındaki köklü değişimi özetlemektedir:
| Özellik | 14 Eylül 2024 Öncesi | 2026 Güncel Durum |
| Kusurlu Fesih (14/I) | İzin ücreti ödenmiyordu. | İzin ücreti ödenmek zorunda. |
| İstifa Hâlinde | Ödeniyordu. | Ödenmeye devam ediyor. |
| Haklı Nedenle Fesih | Belirsizdi / Riskliydi. | Tam güvence altında. |
| Yasal Dayanak | Deniz İş Kanunu Madde 40/7 | AYM İptal Kararı (Esas 2022/154) |
Gemi Adamları İçin Hak Arama Rehberi
Eğer 14 Eylül 2024 tarihinden sonra iş akdiniz sona erdiyse ve işvereniniz "kusurlu olduğunuzu" iddia ederek yıllık izin paranızı yatırmadıysa, şu adımları izleyebilirsiniz:
- İşverene Yazılı Başvuru: Öncelikle birikmiş izin ücretinizin ödenmesini talep edin.
- Arabuluculuk Süreci: İşçilik alacaklarında zorunlu olan arabuluculuk aşamasına başvurun.
- Dava Yolu: Sonuç alınamazsa, İş Mahkemeleri nezdinde yıllık izin ücreti alacağı davası açın.
İşverenler için: Şu anki hukuki iklimde, gemi adamının iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiş olsanız dahi, yıllık izin ücretini ödememek sizi yüksek faiz ve yargılama giderleri ile karşı karşıya bırakacaktır. 2026 yılındaki yerleşik Yargıtay uygulamaları, bu hakkın "müktesep hak" olduğunu teyit etmektedir.
Sonuç
Deniz hukukunda artık "cezalandırma mahiyetinde izin ücreti kesintisi" yapılamaz. Dinlenme hakkı, çalışanın performansından veya kusurundan bağımsız bir anayasal haktır.
Esenyel Partners olarak, deniz iş hukuku alanındaki derin tecrübemiz ve güncel yasal düzenlemelere hakimiyetimizle, haklarınızı korumak ve hukuki süreçlerinizde size rehberlik etmek için her zaman yanınızdayız.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
