- within Environment topic(s)
Denizcilik sektörü, küresel ticaretin bel kemiği olmasının yanı sıra, uluslararası kuralların ve denetim mekanizmalarının en sıkı uygulandığı alanlardan biridir. Bu denetim mekanizmalarının en kritiği olan Liman Devleti Kontrolü (Port State Control – PSC), gemilerin uluslararası sözleşmelere (SOLAS, MARPOL, STCW, MLC vb.) uygunluğunu denetleyerek deniz emniyetini ve çevrenin korunmasını hedefler. Türk bayraklı gemilerimizin uluslararası sularda “Beyaz Liste” statüsünü koruması ve ticari prestijimizin sürdürülebilirliği, bu denetimlerden “sıfır eksiklik” ile çıkılmasına bağlıdır.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü, 2026 yılı itibarıyla güncellediği talimatlarla, özellikle Paris Mutabakat Zaptı kapsamında denetlenecek gemilerimiz için standartları en üst seviyeye taşımıştır. Bu yazımızda, güncel mevzuat ışığında alınması gereken önlemleri ve operasyonel gereklilikleri detaylandıracağız.
“Öncelik I (PI)” Statüsündeki Gemiler İçin Katı Kurallar
Paris MoU denetim rejiminde gemiler, risk profillerine göre “Öncelik I (PI)” veya “Öncelik II (PII)” olarak sınıflandırılmaktadır. 2026 yılı uygulamalarına göre, PI statüsünde bulunan bir Türk bayraklı geminin denetime girmesi durumunda İdare, hata payını minimize etmek adına belirli zorunluluklar getirmiştir.
Bu kapsamda, geminin liman varışı öncesinde ve denetim sürecinde şu adımların atılması zorunludur:
- Klas Kuruluşu ve Ön-Sörvey: Denetim öncesinde geminin bağlı olduğu klas kuruluşundan bir sörveyörün gemiye katılımı sağlanmalıdır. Klas sörveyörü ve gemi personeli, Bakanlık tarafından yayımlanan güncel kontrol listesini birlikte doldurarak geminin kondisyonunu teyit etmelidir.
- Teknik Görevli Refakati: Şirketin teknik sorumlularının (DPA veya Enspektör), PSC denetimi sırasında gemide bizzat bulunması gerekmektedir. Bu durum, olası bir görüş ayrılığında denetçiye (PSCO) teknik ve mevzuat açısından anında müdahale edilmesini sağlar. Esenyel & Partners olarak biz de bu süreçte gemi işletmecilerine lojistik ve hukuki planlama desteği sunarak, teknik ekibin vize ve katılım süreçlerinin mevzuata uygun yönetiminde stratejik danışmanlık sağlıyoruz.
- İdare Bilgilendirme: Hazırlanan
kontrol listesi ve geminin durumu, vakit kaybetmeksizin adresine
iletilmelidir. Bu bildirim, İdare'nin gemi
üzerindeki gözetim sorumluluğunu yerine
getirdiğinin dijital bir kanıtı
niteliğindedir.
gemi.denetim@uab.gov.tr
2026 Yılında Denetimlerin Odak Noktaları: Çevre ve İnsan Faktörü
2026 yılı, denizcilikte dijitalleşme ve karbonsuzlaşma hedeflerinin PSC denetimlerine tam olarak entegre edildiği bir yıl olmuştur. Denetçiler artık sadece yangın hortumlarını veya can filikalarını kontrol etmekle yetinmemekte, geminin veri yönetim sistemlerini de mercek altına almaktadır.
- CII ve EEXI Uyumluluğu: Karbon yoğunluğu göstergeleri (CII) artık PSC denetimlerinde tutulma nedeni olabilmektedir. Geminin SEEMP (Gemi Enerji Verimliliği Yönetim Planı) kayıtlarının güncelliği hayati önem taşır.
- 2026 Odaklanılmış Denetim Kampanyası (CIC): Bu yılın odak konusu olan “Yük Emniyeti” kapsamında, lashing ekipmanlarının sertifikalarından, yükleme el kitaplarının güncelliğine kadar her ayrıntı denetlenmektedir.
- STCW 2026 Revizyonları: Gemi adamlarının çalışma ve dinlenme saatlerinin ötesinde, 2026'da yürürlüğe giren “Denizde Taciz ve Zorbalığın Önlenmesi” eğitim belgeleri ve bu konudaki gemi içi prosedürler titizlikle sorgulanmaktadır.
Tutulmaların Hukuki ve Ticari Sonuçları
Bir geminin PSC denetimi sonucunda tutulması, sadece operasyonel bir gecikme değil, aynı zamanda ciddi bir hukuki risk tablosudur. Tutulma kararı, gemi işletmecisinin kira sözleşmelerinden doğan yükümlülüklerini ihlal etmesine, sigorta primlerinin artmasına ve en önemlisi Türk Bayrağı'nın performans puanının düşmesine neden olur.
Esenyel & Partners bünyesinde sunduğumuz deniz hukuku hizmetleri ile, haksız yere verildiği düşünülen PSC kararlarına karşı itiraz süreçlerini yönetiyor ve geminin haksız yere tutulmasından kaynaklanan zararların tazmini noktasında müvekkillerimizi uluslararası mercilerde temsil ediyoruz. Bu tür durumlarda denetim raporundaki eksikliklerin doğru analiz edilmesi, teknik olduğu kadar hukuki bir uzmanlık gerektirir.
Başarılı Bir Denetim İçin Altın Kurallar
Gemilerimizin denetimlerden başarıyla çıkması için sadece fiziksel kondisyonun iyi olması yeterli değildir. Aşağıdaki hususlar 2026 standartlarında belirleyicidir:
- Personel Simülasyonları: PSC denetimi öncesinde gemide yapılacak gerçekçi talimler, personelin denetçi karşısındaki öz güvenini artırır.
- Siber Güvenlik Planları: 2026 itibarıyla gemi içi ağ sistemlerinin güvenliği ve siber olaylara müdahale planları denetim listelerine resmen dâhil edilmiştir.
- ISM Kayıtlarının Şeffaflığı: “Bakım yapılmadı” demek yerine, “bakım planlandı ve şu tarihte yapılacak” şeklinde belgelendirilmiş bir sistem, PSCO nezdinde güven yaratır.
Sonuç
Türk bayraklı gemilerin dünya limanlarında güvenle seyretmesi ve bayrak devletimizin itibarının korunması, Denizcilik Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen bu önlemlerin eksiksiz uygulanmasına bağlıdır. Unutulmamalıdır ki; PSC denetimine hazırlık, limana girerken değil, geminin işletme aşamasında başlayan süreklilik arz eden bir süreçtir.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
[View Source]