Vergi ziyaı yaratacak şekilde enflasyon düzeltmesi yapmadan kıst dönem beyannamesi verenler ile verdikleri beyannamelerde enflasyon düzeltmesini vergi ziyaı yaratacak şekilde yapanların cezalı tarhiyata maruz kalabileceği de unutulmamalıdır
25 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 7571 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesiyle Vergi Usul Kanunu'na (VUK) eklenen geçici 37 nci madde uyarınca, 2025 hesap dönemi ile geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde1 mükerrer 298 inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağı malumdur.
Bu sebeple, kapsama giren mükelleflerce 2025 yılında enflasyon düzeltmesi yapılmamış ve yapılmayacaktır. Ne var ki Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca, bazı durumlarda hesap dönemi kapanmadan kıst dönemler için kurumlar vergisi beyannamesi verme zorunluluğu bulunmaktadır. Bu durumlar aşağıdaki gibidir:
- Devir
- Tam bölünme
- Tasfiye/iflas
- Hesap dönemi değişikliği
Bu durumlardan ilk ikisi tasfiyesiz infisah, dördüncüsü ise tasfiyeli infisah halleridir. Her üç durumda da devrolan, tam bölünen ve tasfiye olan kurumlar infisah ettikleri için bunların bu hale girdikleri tarihe kadarki kazançları yıl sonu beklenmeksizin kurumlar vergisi beyannamesi ile bildirilir. Hesap dönemi değişikliği ise, bir infisah hali olmayıp, faaliyetine devam eden şirketin takvim yılı esasından özel hesap dönemine geçiş halidir.
Devir ve tam bölünme halinde, hesap dönemi başından devir veya tam bölünme kararının tescil edildiği tarihe kadarki kurum kazancı, tescilin Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edildiği tarihi takip eden otuz gün içinde verilir. Tasfiye ve iflas halinde ise, tasfiye kararının/iflasın tescil edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde verilir. Hesap döneminin takvim yılından özel hesap dönemine alınması halinde ise, takvim yılı başından özel hesap dönemine geçildiği tarihe kadarki kıst dönem beyannamesi kıst dönemin kapandığı ayı müteakip dördüncü ayda verilir.
Kurumlar, kurum kazancının tespitine yönelik vergi mevzuatını, bazı istisnalar hariç devir, tam bölünme ve tasfiye halinde de uygularlar. Enflasyon düzeltmesi de uygulanması gereken bu düzenlemeler arasındadır. Ancak VUK'un geçici 33 üncü maddesi uyarınca tasfiye ve iflas halindeki kurumlarda, 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı kazancın tespitinde dikkate alınmayacağı için, bunlar sonuç itibariyle düzeltme yapmamış olacaklardır. Hesap dönemi değişikliği nedeniyle verilen beyannamelerde de kurumlar vergisinin belirlenmesine yönelik tüm mevzuat aynen uygulanır. Bu çerçevede bunlarda da enflasyon düzeltmesi yapılır.
Bu durumda, tasfiye ve iflas edenler için enflasyon düzeltmesinin 2025 yılı kıst dönem beyannamelerinde vergisel bir etkisi olmamıştır. Ama devir ve tam bölünme nedeniyle infisah eden kurumların, 2025 yılında verdikleri kıst dönem beyannamelerinde enflasyon düzeltmesi yapılmış olmalıdır. Maliye Bakanlığı da bu şekilde düşündüğünü vermiş olduğu özelgelerle dile getirmiştir. Bu durum hesap dönemi değişikliği nedeniyle verilen kıst dönem beyannameleri için de geçerlidir.
Peki 25 Aralık 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan ve aynı gün yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla VUK'a eklenen geçici 37 nci maddenin, bu düzenlemenin yürürlüğü öncesinde devir ve tam bölünme veya hesap dönemi değişikliği nedeniyle kapanan kıst hesap dönemleri için verilen kurumlar vergisi beyannamelerine etkisi ne olacaktır?
Bunlar veya bunları devralan kurumlar enflasyon düzeltmesi yaparak belirledikleri kıst dönem kazançları için, enflasyon düzeltmesini erteleyen VUK'un geçici 37 nci maddesi nedeniyle düzeltme beyannamesi vererek enflasyon düzletmesinin kurum kazancı üzerindeki etkisini iptal mi edeceklerdir?
Veya kıst hesap dönemi, 25 Aralık 2025 tarihinden önce kapanmış kurumlar, bu tarihten sonra verecekleri kıst dönem kurumlar vergisi beyannamelerini, enflasyon düzeltmesi yapmadan mı vereceklerdir?
Kanaatimce, gerek 25 Aralık 2025 tarihinden önce kıst dönem beyannamesi verenler, gerekse kıst dönem 25 Aralık 2025 tarihinden önce bittiği için bunlara ilişkin otuz günlük beyanname verme süresi bu tarihten sonra dolanlar için enflasyon düzeltmesi yapılmış olmalıdır.
Çünkü 7571 sayılı Kanunla yapılan düzenlemenin, bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hesap dönemi kapananlar için geçerli olduğunu ileri sürmek, kanunların geriye yürütülemeyeceğine ilişkin Anayasa'nın 2 nci maddesine aykırıdır.
Kanunların geriye yürümezliği ilkesi, bir hukuki işlemin veya eylemin, bir hukuki ilişkinin vuku bulduğu ya da meydana geldiği dönemdeki kanunun hükümlerine tabi kalmaya devam edeceğini ifade eder. Sonradan çıkan kanun, kural olarak yürürlüğünden önceki olaylara ve ilişkilere uygulanmaz. Yeni yürürlüğe giren kanunlar için kabul edilen geriye yürümezlik esası, idare hukuku alanında da "idari işlemlerin geriye yürümezliği" ilkesi olarak kabul görmektedir. Böylece, kazanılmış hakları, mevcut durumu korumak ve hukuki ilişkilerde istikrarı sağlamak gerekliliğinden doğan bir sosyal hayat kural olarak idari işlemlerin geriye yürümezliği ilkesi idare hukuku alanında benimsenmiştir.
Bu ilke uyarınca, enflasyon düzeltmesi 2025 yılı için iptal edildiği 25 Aralık 2025 tarihinden önce kıst hesap dönemi dolanlar, enflasyon düzeltmesi yaparak kurum kazancı belirlemiş olmalıdırlar. Bunların enflasyon düzeltmesi yaparak verdikleri beyannameleri düzeltmeleri gerekmemeli, yapılacak vergi incelemelerinde enflasyon düzeltmesi yapılmış olması eleştirilmemelidir. Tabii vergi ziyaı yaratacak şekilde enflasyon düzeltmesi yapmadan kıst dönem beyannamesi verenler ile verdikleri beyannamelerde enflasyon düzeltmesini vergi ziyaı yaratacak şekilde yapanların cezalı tarhiyata maruz kalabileceği de unutulmamalıdır.
Footnotes
1 Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2026, 2027 ve 2028 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
