- within Environment topic(s)
Deniz taşımacılığı, tarihsel olarak fiziksel belgelerin el değiştirmesine dayalı, katı şekil şartlarına sahip bir sektördür. Bu belgelerin en kritiği olan konşimento, hem bir taşıma sözleşmesinin kanıtı hem de eşyayı temsil eden bir kıymetli evraktır. Ancak 2026 yılına gelindiğinde, küresel konteyner hatlarının %50'den fazlasının e-konşimentoya geçtiği ve kurye gecikmelerinin, sahtecilik risklerinin ve yüksek kırtasiye maliyetlerinin dijital çözümlerle bertaraf edildiği bir dönemi yaşıyoruz. Esenyel Partners olarak, müvekkillerimizin bu geçiş sürecinde karşılaştıkları hukuki ve operasyonel zorlukları aşmaları adına bu güncel kılavuzu hazırladık.
1. E-Konşimento: Tanım ve Fonksiyonel Eşdeğerlik
E-konşimento, geleneksel kâğıt belgenin dijital bir muadilidir. Ancak teknik olarak bir PDF dosyasından çok daha fazlasını ifade eder; blockchain veya dağıtık defter teknolojisi (DLT) kullanılarak oluşturulan, kopyalanamaz ve değiştirilemez bir veri setidir. 2026 yılı itibarıyla, e-konşimentonun geçerliliği "fonksiyonel eşdeğerlik" ilkesine dayanmaktadır. Bu ilke uyarınca, dijital kaydın kâğıt belgeyle aynı hukuki sonuçları doğurması için güvenli bir yöntemle oluşturulması ve devredilmesi şarttır.
2. Operasyonel Geçiş Süreci: Adım Adım Yol Haritası
Kâğıt sistemlerden dijital ekosisteme geçiş, sadece bir yazılım kullanımı değil, çok taraflı bir mutabakat sürecidir.
A. IGP&I Onaylı Platform Seçimi
E-konşimentonun denizcilik sigortası (P&I) kapsamında geçerli sayılabilmesi için, International Group of P&I Clubs tarafından onaylanmış bir platformun kullanılması yasal bir zorunluluktur. Esenyel Partners olarak vurgulamaktayız ki, CargoX, WAVE BL veya ICE Digital Trade gibi platformlar üzerinden düzenlenen belgeler, standart P&I kuralları kapsamında kâğıt belgelerle aynı teminat seviyesine sahiptir.
B. Rulebook (Kural Kitabı) Sözleşmeleri
Platforma katılan her taraf (taşıyan, yükleten, banka, alıcı), platformun "Rulebook" adı verilen genel şartlarını imzalamak zorundadır. Bu metinler, taraflar arasında bir "özel hukuk sözleşmesi" niteliğinde olup, dijital kayıtların ispat kuvvetini ve mülkiyetin devri kurallarını belirler.
C. Teknik Entegrasyon ve "Interoperability" (Birlikte Çalışabilirlik)
2026 yılındaki en büyük gelişme, farklı e-konşimento platformlarının birbiriyle konuşabilmesidir. DCSA (Digital Container Shipping Association) tarafından yayınlanan yeni standartlar sayesinde, artık bir taşıyıcı A platformunu kullanırken, alıcı B platformu üzerinden konşimentoyu teslim alabilmektedir.
3. Türk Hukuku Perspektifi ve 2026 Günceli
Türkiye, deniz ticaretinde dijitalleşmeyi destekleyen bir yasal altyapıya sahip olsa da, kıymetli evrak niteliği bakımından dikkatli bir analiz gerekmektedir.
TTK Madde 1526 ve Elektronik İmza
Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 1526, konşimento gibi belgelerin elektronik ortamda düzenlenmesine açıkça izin vermektedir. 2026 yılındaki uygulamada, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında oluşturulan "Güvenli Elektronik İmza" ile imzalanan belgeler, fiziksel imzalı belgelerle aynı ispat kuvvetine sahiptir.
MLETR ve Türkiye'nin Uyumu
2026 yılı itibarıyla Türkiye, UNCITRAL'in Elektronik Devredilebilir Kayıtlara İlişkin Model Kanunu (MLETR) uyum çalışmalarının 2. fazına geçmiştir. Bu gelişme, e-konşimentonun "zilyetliğinin devri" meselesini teknik bir eşdeğerlikle (kontrolün devri) çözerek, Türk mahkemeleri önündeki olası tartışmaları büyük oranda sonlandırmıştır. Esenyel Partners olarak, müvekkillerimizin sözleşmelerine MLETR uyumlu klozlar eklemelerini önemle tavsiye ediyoruz.
4. 2026 Yılında Denizcilikte Dijitalleşmenin Yeni Boyutu
2026 yılı, deniz ticaretinde dokümantasyonun ötesine geçildiği bir yıldır.
- Arrival Notice Standartları: Ocak 2026'da DCSA tarafından yayınlanan yeni "Varış İhbarnamesi" standartları ile e-konşimento süreci, geminin limana yanaşma ve yük teslim aşamalarıyla tam entegre hâle gelmiştir.
- Akreditifli İşlemler (eUCP): Bankaların eUCP 600 kurallarını tam olarak benimsemesiyle, 2026 yılında akreditifli işlemlerde belge ibraz süresi ortalama 15 günden 24 saate düşmüştür.
- Yeşil Denizcilik: Karbon emisyonu takibi yapan dijital sistemler, artık e-konşimento verileriyle eşleşerek lojistik zincirinin çevresel etkisini anlık olarak raporlamaktadır.
5. Karşılaşılabilecek Riskler ve Çözüm Önerileri
Dijitalleşme hızı beraberinde siber güvenlik risklerini de getirmektedir. Platformun çökmesi veya siber saldırı durumunda "Paper Fallback" (Kâğıda Geri Dönüş) mekanizması kritik önem taşır. Esenyel Partners olarak, taşıma sözleşmelerinde dijitalden kâğıda dönüş şartlarının net bir şekilde belirlenmesini ve siber sorumluluk sigortalarının denizcilik poliçelerine entegre edilmesini sağlamaktayız.
Sonuç
2026 yılında deniz ticareti, verimlilik ve hızın ancak dijitalleşmeyle mümkün olduğu bir evreye girmiştir. Kâğıt konşimentodan e-konşimentoya geçiş, sadece teknik bir tercih değil, aynı zamanda hukuki güvenliği maksimize eden stratejik bir adımdır. Türk hukukundaki son düzenlemeler ve uluslararası standartlar (DCSA, MLETR) bu süreci daha güvenli ve öngörülebilir kılmıştır.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
