Dip Tarama Malzemesinin Çevresel Yönetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Yayımlandı

04/02/2026 tarih ve 33158 sayılı Resmi Gazete'de Dip Tarama Malzemesinin Çevresel Yönetimi Yönetmeliğinde ("Yönetmelik") Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ("Değişik Yönetmelik") yayımlanmıştır.

Bu bilgi notu, Değişik Yönetmelik ile getirilen değişikliklerin, dip taraması yapan/planlayan idareler, yükleniciler, liman işletmeleri ve faydalı kullanım projeleri geliştiren paydaşlar bakımından pratik etkisini ve uyum adımlarını özetlemek amacıyla hazırlanmıştır. Değişik Yönetmelik; özellikle tehlikelilik (hazard) belirleme zorunluluğunu, faydalı kullanımda çevresel yönetim planı ve akademik rapor kurgusunu ve plan formatındaki belge/ek yükümlülüklerini belirgin şekilde güçlendirmektedir.

Değişik Yönetmelik ile birlikte, faydalı kullanım planlanan dip tarama malzemesinde yaklaşımın başlangıç noktası artık açık biçimde "tehlikelilik özelliğinin belirlenmesi" olarak kurulmuştur. Buna göre karakterizasyon/uygunluk değerlendirmesinde, Atık Yönetimi Yönetmeliği'ndeki tehlikelilik özellikleri ve sınır değerler esas alınacak; numune sayısı ise Yönetmelik Ek-1 Tablo 1'de öngörülen sayıda olacaktır. Analizlerin sınır değerin üzerinde çıkması, tehlikelilik özelliğinin giderilememesi veya denize boşaltım/faydalı kullanım seçeneklerinin bulunmaması ya da uygun bulunmaması halinde malzeme "atık" sayılacak ve Atık Yönetimi Yönetmeliği uyarınca yönetilecektir. Bu çerçevede uygulamada en kritik sonuç, faydalı kullanım projelerinde "atık rejimine düşme" riskinin daha net bir şekilde tetikleyicilere bağlanması ve bu riskin, proje takvimi ile maliyetini doğrudan etkilemesidir.

Ayrıca, faydalı kullanım amacıyla karaya çıkarılan malzeme bakımından, yapılacak işlemler ve çevresel tedbirlerin, ilgili kurum/kuruluş izinleri alınarak ve onaylı Çevresel Yönetim Planı içinde öngörülmüş olmak kaydıyla yürütüleceği düzenlenmiştir. Faydalı kullanımı uygun görülen malzemenin sızdırmazlığı sağlanmış araçlarla taşınacağı, bu taşıma sırasında Atık Yönetimi Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu hüküm pratikte, "faydalı kullanım kapsamında onaylı planla taşınan malzemenin" taşıma rejiminin ayrı bir hatta kurulduğunu, ancak bunun ancak ön koşullar (onaylı plan, gerekli izinler, sızdırmaz araç vb.) sağlanırsa geçerli olacağını göstermektedir.

Son olarak Değişik Yönetmelik ile, Yönetmelik Ek-1 Tablo 3'teki faydalı kullanım seçeneklerinden biri seçildiğinde, kullanımın ilgili mevzuat kriterlerini sağlaması koşuluyla üniversitelerin ilgili bölümlerince kurumsal akademik rapor hazırlanması zorunlu hale getirilmiştir. Raporda;

• kullanım seçeneği,
• faydalı kullanım öncesi ön işlem gerekip gerekmediği ve çevresel tedbirler/mevzuat yükümlülükleri ve
• karaya çıkarma ve geçici bekletme alanının özellikleri ve alınacak tedbirler/mevzuat yükümlülükleri

bulunmalıdır. Bu değişiklik, faydalı kullanımın teknik-hukuki savunulabilirliğini üçüncü taraf bir dokümantasyonla güçlendirmeyi hedeflemekte; dolayısıyla izin süreçlerinde dosya bütünlüğü ve zaman planlaması açısından yeni bir kritik iş paketi yaratmaktadır.

Değişiklikle birlikte, Yönetmelik Ek-1'de yer alan Tablo 3'te belirtilen faydalı kullanım seçeneklerinden biri tercih edilirse hazırlanan kurumsal akademik rapor ile ayrıca faydalı kullanım seçeneğine uygunluğa dair ilgili kurum/kuruluştan alınacak izin/onay yazısı Dip Tarama Çevresel Yönetim Planına ilave edilmek zorundadır. Bu, faydalı kullanımın artık yalnızca teknik bir "tercih" olmaktan çıkıp, plan dosyasında ek-evrak ve kurumsal teyit ile tamamlanması gereken bir uygunluk setine dönüştüğünü göstermektedir.

Ayrıca planı hazırlayacak çevre danışmanlık firmalarına ilişkin mevzuat atfı ise güncellenerek 01/11/2022 tarihli Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelik esas alınmıştır. Bu değişiklik, ilgili atfın güncel düzenlemeye yönlendirilmesi bakımından önem taşır; uygulamada kullanılan şablonların ve plan metinlerinin bu atfa göre revize edilmesi gerekir.

Değişik Yönetmelik ile Yönetmelik Ek-1 Tablo 1'in üçüncü sütununda "Faydalı" ibaresinden önce "Tehlikelilik Analizi ile" ibaresi eklenmiştir. Bu ilave, faydalı kullanım değerlendirmesinin tehlikelilik analizi sonuçlarıyla birlikte/öncelikle ele alınması gerektiğini tablo düzeyinde de netleştiren bir teknik uyum değişikliğidir. Sahada numune alma ve analiz planları hazırlanırken bu vurgu dikkate alınmalıdır.

Yönetmelik'in Ek-2 Dip Taramasi Çevresel Yönetim Plani Formatı'nda da değişikliklere gidilmiş olup "A. Genel Bilgiler" bölümüne ÇED sürecinin tamamlandığına dair belgelerin (ÇED Olumlu Belgesi veya ÇED Görüşü) eklenmesi uygun görülmüştür. Bu değişiklik, plan dosyasının başlangıç belgeleri içinde ÇED statüsünün artık açık bir kontrol noktası olduğunu göstermektedir.

Buna paralel olarak Yönetmelik Ek-2'ye "Ç. Faydalı Kullanım Olanakları ve Bertarafı" bölümü değiştirilmiş ve içerik seti genişletilmiştir. Yeni madde hükmü uyarınca; tehlikelilik analiz sonuçları, numune/sondaj noktaları ve koordinatları, numunelerin ortalama kompozisyonu, faydalı kullanım seçeneklerinin değerlendirilmesi, seçilen faydalı kullanım için teknik bilgi/bilimsel araştırmalar ile izin-onay yazısı, numune alma tutanakları, aylık bertaraf miktarı ve bertaraf tesisi bilgisi, karaya çıkarma halinde çevrimiçi atık beyan formu ve taşınma yöntemi, ayrıca tercih halinde kurumsal akademik rapor gibi kalemleri planın zorunlu içeriği haline getirmektedir. Bu, plan hazırlama işinin disiplinler arası (çevre, geoloji/jeoteknik, kimya, hukuk/izin) koordinasyon gereksinimini artıracaktır.

Değişik Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girmekte ve hükümler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı tarafından yürütülmektedir. Bu nedenle, devam eden veya planlanan projelerde mevcut plan/başvuru dosyalarının güncel format ve ek gerekliliklerine göre hızla kontrol edilmesi uygun olacaktır.

Konuya ilişkin herhangi bir sorunuz olur ise her zaman bizimle iletişime geçebilirsiniz.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.