- within Energy and Natural Resources and Criminal Law topic(s)
Çalışanların işverenlerden izin almaksızın ve herhangi bir haklı mazeret bildirmeksizin işe devam etmemeleri ile işverenler tarafından belirlenen çalışma saatlerine uymamaları, uygulamada en sık karşılaşılan durumlardan bazılarıdır. Bu doğrultuda, işverenlerin mazeretsiz devamsızlık yapan veya çalışma saatlerine uymayan çalışanlara karşı kullanabilecekleri bazı hakları bulunmaktadır. Konuya ilişkin detaylı açıklamalar işbu makalemizde yer almaktadır.
A. Çalışanların işverenden izin almaksızın veya herhangi bir haklı mazeret bildirmeksizin işe devam etmemesi:
İş Kanunu uyarınca, bir çalışanın işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın (i) ardı ardına 2 iş günü, veya (ii) bir ay içinde 2 defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, veya (iii) bir ay içinde toplam 3 iş günü işine devam etmemesi durumunda, ilgili çalışanın iş sözleşmesi işveren tarafından haklı nedene dayalı olarak herhangi bir ihbar süresine bağlı olmaksızın derhal ve herhangi bir tazminat ödenmeksizin feshedilebilir. Haklı nedene dayalı fesihte, fesih gerçekleştirilmeden önce çalışandan savunma alınması zorunlu değildir.
Olası bir ihtilaftaki riski en aza indirgemek adına, bu şekilde bir fesih gerçekleştirilmeden önce, devamsızlık yapan çalışanın haklı bir mazeretinin bulunup bulunmadığının (örneğin, bir yakınının vefatı, çalışanın hastalığı gibi) araştırılması önemlidir, zira ilgili çalışan işverene ulaşabilecek bir durumda olmayabilir. Böyle bir durumda, çalışan haklı bir mazereti olduğunu ispat ederse, işveren tarafından gerçekleştirilen fesih haksız sayılabilir ve olası bir ihtilaf çalışan lehine sonuçlanabilir. Ek olarak, çalışanın işe devam etmediği günler için tutanak tutulması da işverenin elini güçlendirecektir.
Haklı nedenle fesih hakkı, feshe konu eylemin işveren adına fesih yetkisine sahip kişi veya kişiler tarafından öğrenilmesini takiben 6 iş günü içinde kullanılmalıdır; ancak şöyle ki, çalışanın izinsiz ve mazeretsiz devamsızlığı devam ettiği sürece, bu süre başlamayacaktır. İşverenin İş Kanunu’ndan doğan haklı nedenle fesih hakkı, feshe konu eylemin gerçekleşmesinden itibaren 1 yılın sonunda sona erer. Ancak çalışanın söz konusu eylemden maddi çıkar sağlaması halinde, söz konusu 1 yıllık süre uygulanmaz.
Devamsızlık nedeniyle yapılacak haklı nedene dayalı fesihte, işten çıkış kodu 48 olarak belirtilmelidir.
B. Çalışanların işverence belirlenen çalışma saatlerine uymaması:
Çalışma hukukunda en sık rastlanan sorunlardan biri de, çalışanların işveren tarafından belirlenen çalışma saatlerine uymaması, bu doğrultuda işe geç gelmesi, işten erken çıkması gibi durumlar olarak değerlendirilebilir.
Bu şekilde bir durum söz konusu olduğunda, işverenlerin önünde çalışanlara yazılı uyarı verilmesi veya fesih yapılması gibi çeşitli seçenekler mevcuttur. Ancak söz konusu davranışların işyerinde ve işin işleyişinde aksaklıklara neden olması durumunda, iş güvencesinden faydalanan çalışanların iş sözleşmeleri geçerli nedene dayalı olarak feshedilebilir.
Türk iş hukuku uyarınca geçerli nedene dayalı fesihte, feshin son çare olması ilkesi önem arz etmektedir; bu sebeple geçerli nedene dayalı olarak çalışanın iş sözleşmesini feshetmek isteyen işveren, olası bir ihtilafta feshi son çare olarak gerçekleştirdiğini ispat etmelidir. Bu doğrultuda, ilk olarak ilgili olayı tutanak ile kayıt altına almalı, sonrasında da yazılı olarak ilgili çalışanın savunmasına başvurmalıdır. Çalışanın savunmasında makul bir gerekçe öne sürememesi durumunda, çalışana yazılı uyarı verilebilir.
Eğer yazılı uyarıyı takiben çalışan tarafından aynı davranış veya benzer davranışlar sürdürülmeye devam ediyorsa ve söz konusu uygunsuzluk sık sık tekrarlanmaya ve işin işleyişini bozmaya devam ediyorsa, çalışanın iş sözleşmesi işveren tarafından geçerli nedene dayalı olarak feshedilebilir. Burada, çalışana fesih bildirimi tebliğ edilmeden önce bir kere daha çalışanın yazılı savunmasının alınması şekil şartıdır.
Geçerli nedene dayalı fesihte, çalışana, yasal hak edişlerine ek olarak kıdem tazminatının ödenmesi, bununla birlikte ihbar süresi verilmesi veya ihbar tazminatının ödenmesi gerekmektedir. İşten çıkış kodu 04 olarak belirtilmelidir.
Çalışanın çalışma saatlerine uymaması, devamsızlıkta olduğu gibi, fesih için tek başına haklı bir neden teşkil etmemektedir. Ancak, eğer çalışanın çalışma saatlerine uymaması, İş Kanunu’nun 25. maddesinde sayılan haklı fesih sebeplerinden birini de içeriyorsa (örneğin, çalışanın bu davranışı ile iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işverene veya farklı bir çalışana hakaret etmesi gibi), burada haklı nedene dayalı fesih gündeme gelebilir.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
