Kanaatimce isverenlerce faturaya dahil edilerek tahsil edilen yüzdelerin gelir yazilmasi, KDV'ye tabi tutulmasi ve ücret olarak çalisanlara aktarilmasi görüsü dogru bir yorum. Ancak isverenlerin kontrolü disinda çalisanlara müsteriler tarafindan verilen bahsisler ücret olarak degerlendirilemez. Çünkü vergi kanunlarimizda bahsislerin vergilenecegine dair açik bir hüküm mevcut degil.
Degerli okurlar, "bahsis" veya "yüzde" olarak anilan ödemeler öteden beri ilgimi çeker. Çünkü bu ödemeler özellikle servis hizmeti veren garson ve benzeri kisilerin verdikleri hizmetten memnuniyetin bir göstergesidir.
Yurt disinda da yüzde uygulamasi çok yaygin, ancak gözlemledigim kadariyla ülkemizdeki kadar yüksek bahsisler verilmiyor. Çogu yerde hesapta yer almasa da kredi kartiyla tutar veya yüzde ifade edilerek bahsis verildigini gözlemliyorum.
Yunanistan'i bu açidan son yillarda çok bozdugumuzu düsünüyorum.
Türklerin ilginç bir yönü daha var, hesaba yüzde 10 -15 gibi yüzde eklendigi durumlarda bile ekstra bahsis verebiliyorlar. Bu dikkatsizlikten mi, yoksa "namim yürüsün" diye mi yapiliyor, bilmiyorum, anlayamiyorum. Bir kisinin bir daha hiçbir zaman gitmeyecegi veya gitse bile hatirlanmayacagi bir yere ekstra bahsis vermesi bence rasyonel degil!
Yine ülkemizde çok rastladigim ilginç bir durum var, servisten hiç memnun olmadiklari halde yüklü miktarda bahsis verenler oluyor.
Kadinlar olmasa bahsis olayi çok daha abartili hale gelebilir!
Bu konunun psikolojik ve sosyolojik açidan incelenmesinin yararli olacagini düsünüyorum.
Bundan 25 yil önce de konuyla ilgilenmis olmaliyim ki, sevgili meslektasim/kardesim Tarik Jamali ile birlikte kaleme aldigimiz ve Yaklasim Dergisinin Eylül 2000 tarihli sayisinda yayimlanan bir makalede konuyu detayli bir sekilde irdelemisiz.
Bugün bu yaziyi kaleme alirken konuya neden ilgi gösterdigimi anladim. Isletmelerin yüzde, servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti ve benzeri adlar altinda tahsil ettikleri tutarlari çalisanlara aktarip aktarmadiklarini merak ediyorum sanirim.
Sizlere tavsiyem, bahsis verirken bu tutarlarin çalisanlara aktarilip aktarilmadigina göre bahsis miktarini belirlemenizdir.
Konuyla yeniden ilgilenmemi saglayan gelisme 30 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayimlanan Fiyat Etiketi Yönetmeligindeki degisiklik oldu.
Yayimlanan degisiklik Yönetmeligi ile 28/6/2014 tarihli ve 29044 sayili Resmî Gazete'de yayimlanan Fiyat Etiketi Yönetmeliginin 8 inci maddesinin altinci fikrasi asagidaki sekilde degistirildi:
"(6) Tarife ve fiyat listesinde gösterilen fiyatlarin disinda herhangi bir isim altinda baska bir ücret alinmasi hâlinde, bunun tarife ve fiyat listesinde gösterilmesi zorunludur. Ancak lokanta, kafe, restoran, pastane ve benzeri yiyecek ve içecek hizmeti sunulan isyerlerinde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayili Is Kanununun 51 inci maddesi hükmü sakli kalmak kaydiyla; tüketiciden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti ve benzeri herhangi bir isim altinda ilave ödeme talep edilemez."
Yapilan düzenlemeye göre, 4857 sayili Is Kanununun 51 inci maddesi hükmü sakli kalmak kaydiyla; tüketiciden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti ve benzeri herhangi bir isim altinda ilave ödeme talep edilemeyecek.
Bu düzenleme yayimlandigi gün olan 30 Ocak 2026 tarihinde yürürlüge girdi.
Buna göre Is Kanunu'na göre "yüzde" usulü uygulanan mekanlar hariç tüketiciden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti ve benzeri herhangi bir isim altinda ilave ödeme talep edilemeyecek!
Peki bu yasak kapsami disinda kalan yerler hangi isletmeler?
4857 sayili Is Kanununa göre; otel, lokanta, eglence yerleri ve benzeri yerler ile içki verilen ve hemen orada yenilip içilmesi için çesitli yiyecek satan yerlerden "yüzde" usulünün uygulandigi müesseselerde isveren tarafindan servis karsiligi veya baska isimlerle müsterilerin hesap pusulalarina "yüzde" eklenerek veya ayri sekillerde alinan paralarla kendi istegi ile müsteri tarafindan isverene birakilan yahut da onun kontrolü altinda bir araya toplanan paralari isveren isyerinde çalisan tüm isçilere eksiksiz olarak ödemek zorunda (Madde 51).
Isveren bu paralarin eksiksiz olarak isçilere dagitildigini belgelemekle yükümlü. Yine Is Kanunu'na göre, yüzde usulünün uygulandigi isyerlerinde isveren, her hesap pusulasinin genel toplamini gösteren bir belgeyi isçilerin kendi aralarindan seçecekleri bir temsilciye vermekle yükümlü. Bu belgelerin sekli ve uygulama usulleri is sözlesmelerinde veya toplu is sözlesmelerinde gösteriliyor (Madde 52).
Is Kanunu'nun 51 inci maddesine dayanilarak "Yüzdelerden Toplanan Paralarin Isçilere Dagitilmasi Hakkinda Yönetmelik 28/02/2004 tarihli Resmî Gazete'de yayimlanmis bulunuyor.
Bu Yönetmelik, yüzdelerden toplanan paralarin, isyerinde çalisan tüm isçilere, yapilan islerin niteligine göre, hangi esaslar ve oranlar çerçevesinde dagitilacagini düzenliyor.
Hangi isletmelerde yüzde usulünün uygulanip uygulanmadigini belirlemek için bu Yönetmelikle düzenlenen sartlarin uygulanip uygulanmadigina bakilmasi gerekir.
Yönetmelikte dikkatimi çeken önemli hususlar sunlar:
- Bu Yönetmelik hükümlerine göre, yüzdelerden pay verilmesi sebebi ile servis disinda çalisan isçilerin, ücret, sosyal yardim ve diger haklarindan eksiltme yapilamayacagi ve asgari ücretin yüzde payi ile tamamlanamaz.
- Yüzdelerden toplanan paralarin dagitilacagi isleri, unvanlari, puanlari ve oranlarini gösteren çizelgeyi isyerinde isçilerin kolayca görebilecekleri bir yerde ilan edilmek zorunda.
Is sözlesmeleri ve toplu is sözlesmelerine, bu Yönetmelikte öngörülen esaslara aykiri hükümler konulamiyor.
Okuyucularima tavsiyem, bahsis veya yüzde verirken isçilere bu paralarin aktarilip aktarilmadigini sorgulamalari...
Peki Maliye yüzdeler hakkinda ne düsünüyor?
Maliyenin verdigi yakin tarihli bir özelgede,
- Personele müsteriler tarafindan bazen bahsis/tip kutusuna birakilmak suretiyle veya dogrudan verilmek suretiyle bazen de kredi kartina ödeme yapilmak suretiyle verilen bahsislerin ücret olarak kabul edilerek, çalisanlarin restorandan aldiklari ücretlerle birlestirilmesi ve Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK) 61, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri uyarinca gelir vergisi tevkifatina tabi tutulmasi gerektigi,
- Nakden, pos cihazi veya cep telefonu üzerinden yapilan bahsis ödemelerinin ücret niteligini degistirmedigi ve bir ay içerisinde alinan bahsis gelirleri ve ücret niteligindeki diger ödemeler de dahil olmak üzere ücret gelirleri toplamina, asgari ücret istisnasinin uygulanmasinin mümkün oldugu,
- Teslim ve hizmet bedelinden ayri olarak, pos cihazi ve/veya cep telefonu uygulamasi üzerinden ödemesi yapilan bahsislerin, herhangi bir teslim ya da hizmet bedeli olarak degerlendirilemeyeceginden KDV'ye tabi tutulmayacagi, ancak alinan bahsis tutarinin yapilan teslim ya da ifa edilen hizmet bedeline eklenmesi halinde, KDV matrahina dahil edilmesi gerektigi,
- Pos cihazi ve/veya cep telefonu uygulamasi üzerinden teslim ve hizmet bedelinden ayri olarak tahsil edilen bahsislerin, diger gelir hesaplarinda takip edilmesi ve çalisanlara ödenen tutarlarin da ücret gideri olarak indirim konusu yapilmasinin mümkün bulundugu belirtiliyor.
Kisisel görüsüm
Kanaatimce isverenlerce faturaya dahil edilerek tahsil edilen yüzdelerin gelir yazilmasi, KDV'ye tabi tutulmasi ve ücret olarak çalisanlara aktarilmasi görüsü dogru bir yorum.
Ancak isverenlerin kontrolü disinda çalisanlara müsteriler tarafindan verilen bahsisler ücret olarak degerlendirilemez. Çünkü vergi kanunlarimizda bahsislerin (yüzde usulü uygulanmaksizin müsterinin iradesine göre dogrudan çalisanlara verilen paralarin) vergilenecegine dair açik bir hüküm mevcut degil.
Bahsisin bir an için gelir vergisinin konusuna girmedigini düsünelim. Bu takdirde müsteri tarafindan verilen paralar "bagis" niteliginde degerlendirilebilir. Bu durumda Veraset ve Intikal Vergisinin konusuna girer. Ancak bahsis tutarlarinin düsük olmasi sebebiyle bu yaklasimda istisna sinirinin altinda kalan her bir ivazsiz intikal, Veraset ve Intikal Vergisi Kanunu'nun 4/d maddesindeki istisna haddi (2026 yili için 66.935 TL.)altinda kaldiginda istisnaya konu olacaktir.
Bahsisin "diger ücret" veya "arizi ticari kazanç" olarak degerlendirilmesi olasiligi degerlendirebilir. Diger kazanç düzenlemesi artik kaldirildigi için bu kapsamda vergilendirme yapilamaz. Arizi kazançta da istisna sinirinin altinda kalmasi muhtemel oldugundan gelir vergilemesi yapilamayacagini düsünüyorum.
Bahsis verenin bunu gider yazip yazamayacagi
Fatura bedelleri içinde yer alan yüzdeler ilgili isletmeden alinmis hizmet bedeli olup faturanin içeriginin tabi olacagi isleme tabi olur. Daha açik bir ifadeyle gider ya da maliyet olarak dikkate alinirlar.
Faturada yer almayan bahsisler ise esas harcamanin isle ilgili olmasi sartiyla, kanaatimce Vergi Usul Kanunu'nun 228 inci maddesi kapsaminda belgelendirilmesi mümkün olmayan harcama olarak addedilerek gider yazilabilir.
Çünkü Vergi Usul Kanununun 228 inci maddesine göre örf ve teamüle göre bir vesikaya istinat ettirilmesi mutat olmayan müteferrik giderlerin, gerçek tutarlari üzerinden kayitlara geçirilmesi ve isin genisligine ve mahiyetine uygun olmasi sartiyla tevsik edilmesi zorunlu degildir.
Söz konusu belgeler üzerine elle "bahsis" açiklamasi ile tutar ilave edilerek ilgili birime imzali olarak verilecek fatura ve benzeri yasal belgelere istinaden bahsisler gerçek tutarlari üzerinden kanaatimce gider yazilabilir.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
[View Source]